Η Δερματολόγος Βασιλική Παπαγεωργίου, εξηγεί τι σημαίνουν οι ενδείξεις στο αντηλιακό σου

Η σωστή επιλογή αντηλιακού δεν βοηθά μόνο στην αποφυγή ενός ηλιακού εγκαύματος. Παίζει σημαντικό ρόλο και στην προστασία της επιδερμίδας από τη φωτογήρανση, τις πανάδες, τις δυσχρωμίες και τη μακροχρόνια φθορά που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία. Παράλληλα, είναι ιδιαίτερα σημαντική για άτομα με ευαίσθητο δέρμα ή δερματολογικές καταστάσεις που μπορεί να επιδεινωθούν με την έκθεση στον ήλιο. Γι’ αυτό, δεν αρκεί απλώς να επιλέξουμε «ένα καλό αντηλιακό». Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται να γνωρίζουμε τι σημαίνουν οι βασικές ενδείξεις στο αντηλιακό, ώστε να καταλαβαίνουμε τι είδους προστασία προσφέρει το προϊόν και πώς πρέπει να το χρησιμοποιούμε σωστά στην καθημερινότητά μας.

Τι σημαίνει SPF στο αντηλιακό;

Η πιο γνωστή ένδειξη σε κάθε αντηλιακό είναι το SPF, δηλαδή ο δείκτης αντηλιακής προστασίας. Το SPF δείχνει κυρίως πόσο καλά προστατεύει το αντηλιακό από την UVB ακτινοβολία, η οποία σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το το ηλιακό έγκαυμα. Πιο συγκεκριμένα, το SPF εκφράζει πόση υπεριώδη ακτινοβολία χρειάζεται για να προκληθεί ερύθημα/κοκκίνισμα, δηλαδή ηλιακό έγκαυμα, όταν έχει εφαρμοστεί σωστά αντηλιακό, σε σύγκριση με το δέρμα χωρίς αντηλιακή προστασία. Με απλά λόγια, όσο υψηλότερο είναι το SPF τόσο μικρότερο είναι το ποσοστό της UVB ακτινοβολίας που φτάνει στην επιδερμίδα. Για παράδειγμα, ένα αντηλιακό με SPF 50, όταν εφαρμόζεται στη σωστή ποσότητα και με τον σωστό τρόπο, προσφέρει προστασία από την UVB ακτινοβολία σε σημαντικά μεγαλύτερο βαθμό σε σχέση με το απροστάτευτο δέρμα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούμε να μείνουμε 50 φορές περισσότερη ώρα στον ήλιο στην καθημερινή πράξη.

Το SPF δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται απλά ως «πόση ώρα μπορώ να μείνω με ασφάλεια στον ήλιο». Η πραγματική προστασία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ποσότητα αντηλιακού που εφαρμόζεται, η ομοιόμορφη κάλυψη, η εφίδρωση, το νερό, η τριβή με την πετσέτα ή τα ρούχα, αλλά και η ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας. Στην πράξη, πολλοί χρησιμοποιούν μικρότερη ποσότητα αντηλιακού από αυτή που απαιτείται, με αποτέλεσμα η πραγματική προστασία να είναι χαμηλότερη από αυτή που αναγράφεται στη συσκευασία. Γι’ αυτό, ακόμη και ένα αντηλιακό με υψηλό SPF όπως SPF 50, δεν επιτρέπει απεριόριστη έκθεση στον ήλιο και δεν καταργεί την ανάγκη τακτικής ανανέωσης.

SPF 30 ή SPF 50; Ποιο να διαλέξω;

Η επιλογή ανάμεσα σε SPF 30 και SPF 50 εξαρτάται κυρίως από τον τύπο της επιδερμίδας, τη διάρκεια και τις συνθήκες έκθεσης στον ήλιο. Για σύντομη καθημερινή έκθεση, όπως μετακινήσεις στην πόλη ή λίγη ώρα σε εξωτερικό χώρο, ένα σωστά εφαρμοσμένο αντηλιακό με SPF 30 μπορεί να είναι επαρκές για πολλούς τύπους δέρματος, αρκεί να προσφέρει και προστασία από τη UVA ακτινοβολία.

Το SPF 50 προτιμάται συχνότερα σε ανοιχτόχρωμες επιδερμίδες, σε άτομα με ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων, πανάδες, μέλασμα, φωτοευαισθησία ή μετά από δερματολογικές θεραπείες όπως laser ή peeling. Αποτελεί επίσης πιο κατάλληλη επιλογή όταν η έκθεση στον ήλιο είναι παρατεταμένη, όπως στην εργασία σε εξωτερικό χώρο, στην παραμονή στην παραλία ή σε δραστηριότητες που συνοδεύονται από έντονη εφίδρωση. Σε κάθε περίπτωση, ο αριθμός του SPF δεν είναι το μόνο κριτήριο. Εξίσου σημαντικά είναι η σωστή ποσότητα, η τακτική ανανέωση και η επιλογή ενός αντηλιακού που ταιριάζει στις ανάγκες της επιδερμίδας.

UVA και UVB: γιατί πρέπει να μας ενδιαφέρουν και τα δύο;

Στην ετικέτα ενός αντηλιακού συχνά συναντάμε τις ενδείξεις UVA και UVB. Πρόκειται για δύο διαφορετικούς τύπους υπεριώδους ακτινοβολίας που επηρεάζουν το δέρμα με διαφορετικό τρόπο. Η UVB ακτινοβολία δρα κυρίως στις πιο επιφανειακές στιβάδες της επιδερμίδας και σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το ηλιακό έγκαυμα, δηλαδή το χαρακτηριστικό ερύθημα που εμφανίζεται μετά από υπερβολική έκθεση στον ήλιο. Παράλληλα, μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος και να συμβάλει στη μακροχρόνια φωτοκαρκινογένεση, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου και του μελανώματος.

Η UVA ακτινοβολία διεισδύει βαθύτερα στο δέρμα και συνδέεται κυρίως με τη φωτογήρανση, τη σταδιακή απώλεια ελαστικότητας, τις λεπτές γραμμές, τις ρυτίδες και τις δυσχρωμίες. Είναι παρούσα όλο τον χρόνο, ακόμη και τις ημέρες με συννεφιά, ενώ μπορεί να διαπεράσει σε σημαντικό βαθμό και τα τζάμια. Επιπλέον, συμμετέχει και αυτή στη μακροχρόνια βλάβη του δέρματος και σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τη φωτοκαρκινογένεση. Γι’ αυτό, ένα αποτελεσματικό αντηλιακό δεν πρέπει να έχει μόνο υψηλό SPF, αλλά και επαρκή προστασία απέναντι στη UVA ακτινοβολία. Ιδανικά, αναζητούμε προϊόντα που αναγράφουν προστασία ευρέος φάσματος ή φέρουν την ένδειξη UVA μέσα σε κύκλο, ώστε η αντηλιακή προστασία να καλύπτει πιο ολοκληρωμένα τις ανάγκες της επιδερμίδας.

Τι σημαίνει το σύμβολο UVA μέσα σε κύκλο;

Σε πολλά αντηλιακά προϊόντα που κυκλοφορούν στην Ευρώπη υπάρχει το σύμβολο UVA μέσα σε έναν κύκλο. Αυτή η ένδειξη σημαίνει ότι το προϊόν πληροί συγκεκριμένες προδιαγραφές ως προς την προστασία από τη UVA ακτινοβολία σε σχέση με το SPF που αναγράφεται στη συσκευασία. Με απλά λόγια, όταν βλέπουμε το UVA σε κύκλο, γνωρίζουμε ότι το αντηλιακό δεν προστατεύει μόνο από το ηλιακό έγκαυμα που προκαλεί κυρίως η UVB, αλλά παρέχει και ένα ελάχιστο αποδεκτό επίπεδο προστασίας από τη UVA. Για τον καταναλωτή, πρόκειται για μία από τις πιο χρήσιμες ενδείξεις στο αντηλιακό, καθώς βοηθά να αναγνωρίσει αν το προϊόν προσφέρει πιο ολοκληρωμένη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Τι σημαίνει “broad spectrum”;

Ο όρος “broad spectrum”, δηλαδή «ευρέος φάσματος», χρησιμοποιείται συχνά σε αντηλιακά, κυρίως σε προϊόντα ή συσκευασίες διεθνούς προέλευσης. Σημαίνει ότι το αντηλιακό προσφέρει προστασία τόσο από την UVA όσο και από την UVB ακτινοβολία. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα χρήσιμη ένδειξη, γιατί υπενθυμίζει ότι η προστασία από τον ήλιο δεν αφορά μόνο το έγκαυμα, αλλά και τη βαθύτερη, χρόνια βλάβη που προκαλείται στο δέρμα.

“Water resistant” δεν σημαίνει αδιάβροχο!

Μία από τις ενδείξεις που συχνά παρερμηνεύονται στα αντηλιακά είναι το “water resistant”, δηλαδή «ανθεκτικό στο νερό». Πολλοί θεωρούν ότι ένα τέτοιο αντηλιακό παραμένει πλήρως αποτελεσματικό μετά το μπάνιο στη θάλασσα ή την πισίνα, όμως αυτό δεν ισχύει. Η ένδειξη “water resistant” σημαίνει ότι το προϊόν έχει ελεγχθεί ώστε να διατηρεί την αντηλιακή του προστασία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα κατά την επαφή με το νερό ή την εφίδρωση. Συνήθως στη συσκευασία αναγράφεται αν η αντοχή αφορά 40 ή 80 λεπτά. Μετά από αυτό το διάστημα, η προστασία μειώνεται και το αντηλιακό χρειάζεται ανανέωση.

Αντηλιακό με φυσικά ή χημικά φίλτρα;

Στην ετικέτα ενός αντηλιακού μπορεί να συναντήσουμε διαφορετικούς τύπους φίλτρων. Τα λεγόμενα φυσικά φίλτρα, που επιστημονικά αναφέρονται ως ανόργανα ή mineral φίλτρα, περιλαμβάνουν συστατικά όπως το οξείδιο του ψευδαργύρου (zinc oxide) και το διοξείδιο του τιτανίου (titanium dioxide). Συχνά προτιμώνται σε ευαίσθητες επιδερμίδες, σε παιδιά ή σε άτομα με τάση για ερεθισμούς, καθώς συνήθως έχουν καλή ανοχή. Ανάλογα με τη σύνθεση, μπορεί να αφήνουν ένα πιο εμφανές λευκό φιλμ στην επιδερμίδα, αν και τα νεότερα προϊόντα έχουν σαφώς πιο βελτιωμένη υφή.

Τα λεγόμενα χημικά φίλτρα, που επιστημονικά αναφέρονται ως οργανικά ή chemical φίλτρα, έχουν συνήθως πιο λεπτόρρευστη και ευχάριστη υφή, απλώνονται εύκολα και απορροφώνται καλύτερα αισθητικά, χωρίς να αφήνουν έντονα λευκά υπολείμματα. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούνται συχνά σε αντηλιακά προσώπου, σε προϊόντα για καθημερινή χρήση ή σε συνθέσεις που εφαρμόζονται κάτω από μακιγιάζ. Πολλά σύγχρονα αντηλιακά είναι υβριδικά, δηλαδή συνδυάζουν φυσικά και χημικά φίλτρα, με στόχο την ευρεία προστασία από UVA και UVB ακτινοβολία, αλλά και μια πιο ευχάριστη εφαρμογή. Δεν υπάρχει ένα φίλτρο ή ένα αντηλιακό που να είναι ιδανικό για όλους. Η επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση τον τύπο της επιδερμίδας, την ηλικία, την ευαισθησία, την ύπαρξη ακμής, ροδόχρου νόσου, μελάσματος, αλλεργιών ή άλλων δερματολογικών αναγκών.

Τι σημαίνουν οι ενδείξεις στο αντηλιακό “non-comedogenic”, “oil-free” και “matte”;

Οι ενδείξεις αυτές είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για άτομα με λιπαρότητα, ακμή ή τάση για φραγμένους πόρους. Ένα αντηλιακό που αναγράφει “non-comedogenic” είναι σχεδιασμένο ώστε να έχει μικρότερη πιθανότητα να φράξει τους πόρους. Το “oil-free” σημαίνει ότι δεν περιέχει έλαια στη σύνθεσή του, ενώ το “matte” υποδηλώνει πιο ματ αποτέλεσμα, χρήσιμο για επιδερμίδες με γυαλάδα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε προϊόν με αυτές τις ενδείξεις ταιριάζει σε όλους. Σε ακνεϊκό ή πολύ ευαίσθητο δέρμα, η επιλογή αντηλιακού καλό είναι να γίνεται εξατομικευμένα, γιατί ακόμη και ένα προϊόν που θεωρητικά είναι κατάλληλο μπορεί να προκαλέσει αίσθημα βάρους, ερεθισμό ή έξαρση σε ορισμένα άτομα.

“Sensitive skin”, “hypoallergenic” και “fragrance-free”

Οι ενδείξεις  στο αντηλιακό “sensitive skin” και “hypoallergenic” δείχνουν ότι το προϊόν έχει σχεδιαστεί με στόχο τη μείωση της πιθανότητας ερεθισμού ή αλλεργικής αντίδρασης. Η ένδειξη “fragrance-free” σημαίνει ότι δεν περιέχει άρωμα, κάτι που είναι συχνά σημαντικό για άτομα με ευαίσθητο δέρμα, ροδόχρου νόσο, ιστορικό αλλεργιών ή δερματίτιδα. Παρόλα αυτά, καμία ένδειξη δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι ένα προϊόν δεν θα ερεθίσει ποτέ το δέρμα. Αν εμφανιστεί τσούξιμο, κνησμός, κοκκίνισμα ή εξάνθημα μετά τη χρήση αντηλιακού, είναι καλό να διακόπτεται το προϊόν και να ζητείται δερματολογική αξιολόγηση.

Τι σημαίνει το 12M ή 6M στη συσκευασία;

Στη συσκευασία πολλών καλλυντικών και αντηλιακών υπάρχει ένα μικρό σύμβολο που μοιάζει με ανοιχτό βαζάκι και συνοδεύεται από την ένδειξη 6M, 12M ή 24M. Η ένδειξη αυτή ονομάζεται διάρκεια χρήσης μετά το άνοιγμα και δείχνει για πόσους μήνες μπορεί να χρησιμοποιηθεί το προϊόν αφού ανοιχτεί, εφόσον έχει αποθηκευτεί σωστά. Για παράδειγμα, το 12M σημαίνει ότι το αντηλιακό θεωρείται κατάλληλο για χρήση για έως 12 μήνες μετά το άνοιγμα. Αυτό όμως προϋποθέτει ότι δεν έχει εκτεθεί σε ακραίες συνθήκες, όπως υψηλή θερμοκρασία, απευθείας ήλιο ή παραμονή για πολλές ώρες μέσα στο αυτοκίνητο. Η θερμότητα και η κακή αποθήκευση μπορεί να επηρεάσουν τη σταθερότητα, την υφή και την απόδοση ενός αντηλιακού. Αν το προϊόν έχει αλλάξει μυρωδιά, χρώμα ή σύσταση, καλό είναι να μην χρησιμοποιείται, ακόμη κι αν δεν έχει παρέλθει η αναγραφόμενη διάρκεια χρήσης μετά το άνοιγμα.

Πόση ποσότητα αντηλιακού χρειάζεται;

Ακόμη και το καλύτερο αντηλιακό δεν προσφέρει την αναγραφόμενη προστασία αν εφαρμόζεται σε μικρότερη ποσότητα από την απαραίτητη. Το SPF υπολογίζεται εργαστηριακά με ποσότητα περίπου 2 mg/cm² δέρματος, ενώ στην πράξη οι περισσότεροι χρησιμοποιούν λιγότερο προϊόν. Ένας πρακτικός οδηγός είναι το FTU (Finger Tip Unit): η ποσότητα προϊόντος που καλύπτει το τελευταίο τμήμα του δείκτη, από την άκρη του δαχτύλου μέχρι την πρώτη πτυχή. Για το πρόσωπο, χρειάζονται περίπου 2 FTU, ενώ αν εφαρμόζεται αντηλιακό και σε λαιμό, αυτιά ή σημεία του τριχωτού με αραίωση, η ποσότητα πρέπει να αυξάνεται. Σε πιο λεπτόρρευστες υφές, όπως fluid ή spray, το FTU δεν είναι πάντα πρακτικό μέτρο. Σε κάθε περίπτωση, στόχος είναι να εφαρμόζεται αρκετή ποσότητα, ώστε να δημιουργείται ένα ομοιόμορφο στρώμα αντηλιακού σε όλες τις εκτεθειμένες περιοχές.

Δερματολόγος στο Αγρίνιο | Επικοινωνήστε μαζί μας

Η σωστή επιλογή αντηλιακού είναι βασικό κομμάτι της καθημερινής φροντίδας και προστασίας της επιδερμίδας. Οι ενδείξεις στο αντηλιακό βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση του προϊόντος αλλά η τελική επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση τις ανάγκες κάθε επιδερμίδας. Άτομα με ευαίσθητη επιδερμίδα, ακμή, πανάδες, μέλασμα, φωτοευαισθησία, ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων ή δερματολογικές παθήσεις που επιδεινώνονται με τον ήλιο μπορεί να χρειάζονται πιο εξατομικευμένη καθοδήγηση. Κλείστε ραντεβού με τη Δρ. Βασιλική Παπαγεωργίου, Δερματολόγο – Αφροδισιολόγο στο Αγρίνιο, για υπεύθυνη δερματολογική αξιολόγηση και επιλογή του κατάλληλου αντηλιακού, προσαρμοσμένου στις ανάγκες της επιδερμίδας σας.

Δρ. Βασιλική Παπαγεωργίου, Δερματολόγος–Αφροδισιολόγος, MD, MSc

Πτυχιούχος Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Εξωτερική Συνεργάτης Νοσοκομείου “Ανδρέας Συγγρός”

Master of Science Πανεπιστημίου Στρασβούργου

Τ. Ιατρός Πανεπιστημιακών Νοσοκομείων Lyon

Μετεκπαιδευθείσα στην Παθολογία και Χειρουργική Όνυχος στα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία Brugmann και Saint-Pierre Βρυξελλών

Προυσιωτίσσης 27, Αγρίνιο (έναντι γηπέδου Παναιτωλικού). Τηλέφωνα επικοινωνίας: 2641307215 και 6937119603