«Γιατί χάνω τα μαλλιά μου;», «Πόσες τρίχες είναι φυσιολογικό να χάνω καθημερινά;», «Τα μαλλιά μου έχουν αρχίσει να αραιώνουν», «Πότε θα πρέπει να επισκεφθώ Δερματολόγο;» 

Αυτές είναι μερικές από τις ερωτήσεις που πιθανά κάνετε κάθε φορά που βλέπετε τρίχες στην βούρτσα ή στο σιφώνι της μπανιέρας σας. Πριν όμως απαντήσουμε σε όλα τα ερωτήματα σχετικά με την τριχόπτωση, καλό θα ήταν να γνωρίζουμε την διαδικασία ανάπτυξης της τρίχας. Οι τρίχες λοιπόν αναπτύσσονται σε όλα τα μέρη του ανθρώπινου σώματος, με εξαίρεση τις παλάμες, τα πέλματα, τις πλάγιες επιφάνειες των δακτύλων και τους ημιβλεννογόνους. 

Πως αναπτύσσονται οι τρίχες;

Στην εξωτερική στιβάδα του δέρματος βρίσκονται τα τριχοθυλάκια από όπου παράγονται οι τρίχες. Κάθε τριχοθυλάκιο διαθέτει δικό του κύκλο ζωής στον οποίο επιδρούν παράγοντες όπως είναι η ηλικία και η κατάσταση υγείας του ατόμου. Ο κύκλος ζωής του τριχοθυλακίου διακρίνεται σε:

• • Αναγενής φάση: αποτελεί την ενεργή και πιο παρατεταμένη φάση ανάπτυξης καθώς διαρκεί από δύο έως έξι χρόνια.
  • Καταγενής φάση: Αυτή η φάση αναφέρεται στην περίοδο κατά την οποία γίνεται η αναδόμηση της τρίχας. Για περίπου τέσσερις έως έξι εβδομάδες, τα κύτταρα της ρίζας της τρίχας προσωρινά σταματούν την ανάπτυξη των μαλλιών.
  • Τελογενής φάση: αποτελεί την φάση ανάπαυλας και διαρκεί περίπου δύο έως τρεις μήνες. Στο τέλος της συγκεκριμένης φάσης η τρίχα πέφτει και αναπληρώνεται από μια νέα, ξεκινώντας και πάλι από την αρχή ο κύκλος ζωής.

Στο τριχωτό της κεφαλής, οι τρίχες βρίσκονται σε διαφορετικό στάδιο ανάπτυξης καθώς σχεδόν το 90% βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης (αναγενής), ενώ το υπόλοιπο 10% σε φάση ανάπαυσης (τελογενής). Ο ρυθμός ανάπτυξης της τρίχας υπολογίζεται περίπου σε 15 cm/έτος, ενώ όσο γερνά το άτομο ο ρυθμός επιβραδύνεται.

Η τριχόπτωση ουσιαστικά είναι το αποτέλεσμα της διαταραχής του κύκλου ζωής της τρίχας, δηλαδή όταν περισσότερα τριχοθυλάκια περάσουν αιφνιδίως από την αναγενή στην τελογενή φάση, με αποτέλεσμα κλινικά να παρατηρούμε τριχόπτωση.

Τριχόπτωση – από τι επηρεάζεται ο κύκλος ζωής της τρίχας;

Ο κύκλος ζωής της τρίχας επηρεάζεται από παράγοντες όπως:

• • Γενική υγεία
  • ψυχική σφαίρα
  • Ορμονικές διαταραχές (θυροξίνη, ανδρογόνα, οιστρογόνα, κορτιζόνη, αυξητική ορμόνη)
  • Διατροφή (πρωτεΐνες, λιπαρά οξέα, βιταμίνες, μέταλλα, αμινοξέα)
  • Κλίμα και Εποχές
  • Ηλικία και Φύλο
  • Τεχνικές και προϊόντα περιποίησης
  • κληρονομικότητα
  • Αυτοάνοσα νοσήματα (Θυλακικός Λειχήνας, Ερυθηματώδης Λύκος)
  • Λοιμώξεις
  • λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων (πχ Ρετινοειδή, μεθοτρεξάτη, χημειοθεραπεία)

Τι είναι η τριχόπτωση και τι αλωπεκία;

Με τον όρο αλωπεκία περιγράφεται η ασθένεια κατά την οποία παρατηρείται δια γυμνού οφθαλμού μείωση της πυκνότητας των μαλλιών. Η συνεχής και μη αντιρροπούμενη, λοιπόν, τριχόπτωση μπορεί να οδηγήσει σε αραίωση, δηλαδή, αλωπεκία. Διακρίνεται σε τοπική ή διάχυτη, ανάλογα της έκτασης που προσβάλλει το τριχωτό και σε ουλωτική ή μη ουλωτική, ανάλογα με την επίδραση στο τριχοθυλάκιο να συνεχίσει την παραγωγή τρίχας. Ανεξαρτήτως αιτιολογίας, η αλωπεκία επιδρά αρνητικά στην ποιότητα ζωής, την αυτοεκτίμηση και την ψυχολογία  του ατόμου. Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό, η διάγνωση και θεραπεία να γίνονται έγκαιρα.

Βλέπω τρίχες στην χτένα, να ανησυχήσω;

Η απάντηση είναι Όχι! Δεν χρειάζεται να ανησυχείτε κάθε φορά που παρατηρείτε τρίχες στην χτένα σας, καθώς είναι μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας της τριχόπτωσης. Θα πρέπει να γνωρίζετε πως το τριχωτό της κεφαλής ενός ενήλικα διαθέτει περίπου 100.000-150.000 τρίχες, οπότε είναι φυσιολογικό να χάνονται περίπου 50-100 τρίχες ανά ημέρα. Ο αριθμός αυξάνεται ακόμη περισσότερο κατά τη διάρκεια του λουσίματος, όπου μπορεί να φτάσει έως και τις 250 τρίχες.

Τριχόπτωση – ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα της τριχόπτωσης εμφανίζονται ποικιλοτρόπως και διαφέρουν ανάλογα με το φύλο. Εάν είστε άνδρας είναι πολύ πιθανό να παρατηρήσετε μια από τις εξής καταστάσεις:

• • Λέπτυνση της τρίχας
  • Ορατή υποχώρηση της πρόσθιας μετωπιαίας γραμμής του τριχωτού (hairline) που γίνεται εντονότερη χρόνο με τον χρόνο.
  • Πλήρη απώλεια τριχών με αποτέλεσμα τον σχηματισμό «φαλάκρας».

Αντίθετα στις γυναίκες το βασικό σύμπτωμα της τριχόπτωσης περιλαμβάνει:

• • γενική αραίωση
  • αποδυνάμωση της τρίχας

Στα παιδιά και σε νεαρούς ενήλικες, η τριχόπτωση μπορεί να εκδηλωθεί με απώλεια μεγάλης μάζας μαλλιών ή με καθολική απώλεια τριχών σε όλο το σώμα.

Ενώ τα συμπτώματα της τριχόπτωσης εμφανίζονται σταδιακά, σε πολλές περιπτώσεις εκδηλώνονται αιφνίδια και περιλαμβάνουν:

• • Εμφάνιση ενός αραιού σημείου στο τριχωτό της κεφαλής (εντός 1-2 ημερών)
  • Σημαντική απώλεια μαλλιών (τούφες) κατά το χτένισμα.
  • Απώλεια μεγάλης ποσότητας μαλλιών

Είναι πιθανό να εμφανιστεί τριχόπτωση και σε άλλα μέρη του σώματος;

Η απάντηση είναι ναι! Σε ορισμένες παθήσεις, όπως είναι η γυροειδής αλωπεκία, παρατηρείται τριχόπτωση και σε άλλα σημεία του σώματος. Αυτά είναι:

• • Τα φρύδια
  • Οι βλεφαρίδες
  • Η γενειάδα
  • Οι τρίχες της μύτης
  • Οι τρίχες στην περιοχή του εφηβαίου

Μικρό ποσοστό ανθρώπων που πάσχουν από γυροειδή αλωπεκία χάνουν όλες τις τρίχες από το σώμα τους. Στην περίπτωση αυτή, η ασθένεια ονομάζεται καθολική αλωπεκία.

Τριχόπτωση-ανάλυση των σημαντικότερων αιτιών

Για την καλύτερη κατανόηση της τριχόπτωσης, αναλύονται μερικές αιτίες, ενώ ταυτόχρονα δίνεται απάντηση για την πιθανότητα εκ νέου ανάπτυξης της τρίχας ανά περίπτωση.

Ανδρογενετική αλωπεκία

Η ανδρογενετική αλωπεκία, εμφανίζεται και στα δυο φύλα και αποτελεί την πιο κοινή αιτία τριχόπτωσης παγκοσμίως. Στις γυναίκες, η πρώτη ένδειξη, είναι συνήθως η γενικευμένη αραίωση με διατήρηση της μετωπιαίας γραμμής. Στην περίπτωση των ανδρών, πρώιμο σημάδι συχνά αποτελεί η υποχώρηση της μετωπιαίας γραμμής των μαλλιών ή ένα κενό σημείο στην κορυφή του κεφαλιού.

Η κύρια αιτία της ανδρογενετικής αλωπεκίας είναι ορμονολογική. Φαίνεται πώς ένα παράγωγο της τεστοστερόνης, η διϋδροτεστοστερόνη (DHT) μπορεί να επιδράσει αρνητικά σε γενετικά προδιαθετιμένα τριχοθυλάκια, προκαλώντας την «εξάντλησή» της παραγωγής τρίχας. Έτσι, τα τριχοθυλάκια αυτά, παράγουν όλο και πιο ασθενή τρίχα  μέχρι που τελικά δεν παράγουν καθόλου. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι τα επίπεδα των ορμονών είναι φυσιολογικά στα άτομα με ανδρογενετική αλωπεκία.

Στην ανδρογενετική αλωπεκία, η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο. Έτσι, γονίδια που έχουν κληρονομηθεί από τους γονείς, προκαλούν συρρίκνωση των τριχοθυλακίων με αποτέλεσμα την αδυναμία να αναπτυχθεί η τρίχα. Σε πολλές περιπτώσεις η συρρίκνωση μπορεί να ξεκινήσει ήδη από την εφηβεία αν και συνήθως ξεκινά αργότερα στη ενήλικη ζωή.

Η ηλικία παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Με την πάροδο του χρόνου, οι περισσότεροι άνθρωποι παρατηρούν κάποια απώλεια μαλλιών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι μετά από κάποια ηλικία, τα τριχοθυλάκια σταματούν να αναπτύσσουν τρίχες, γεγονός που προκαλεί την αραίωση των μαλλιών στο τριχωτό της κεφαλής μας. Υπολογίζεται ότι το 50% των ανδρών παρουσιάζει ανδρογενετική αλωπεκία στην ηλικία των 40 ετών και το 80% στην ηλικία των 70 ετών.

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη; Ναι, η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει να σταματήσει ή να επιβραδυνθεί η τριχόπτωση. Μπορεί επίσης να βοηθήσει στην αναγέννηση των μαλλιών. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η θεραπεία, τόσο καλύτερα λειτουργεί. Χωρίς θεραπεία, θα συνεχίσετε να χάνετε μαλλιά σας.

Γυροειδής αλωπεκία

Η γυροειδής αλωπεκία είναι μια ασθένεια που αναπτύσσεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος επιτίθεται στα τριχοθυλάκια προκαλώντας τριχόπτωση από οποιοδήποτε σημείο του σώματος, συμπεριλαμβανομένου του τριχωτού της κεφαλής, της μύτης, των αυτιών τις βλεφαρίδες ή τα φρύδια.

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη; Η απάντηση είναι ναι. Εάν τα μαλλιά σας αποτυγχάνουν να αναγεννηθούν ξανά μόνα τους, η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση της αναγέννησης.

Τοκετός, ασθένεια ή άλλοι στρεσογόνοι παράγοντες

Λίγους μήνες μετά τον τοκετό, την ανάρρωση από μια ασθένεια ή επέμβαση, μπορεί να παρατηρήσετε περισσότερες τρίχες από το συνηθισμένο στη βούρτσα ή στο μαξιλάρι σας.  Επίσης είναι πιθανό να συμβεί μετά από μια αγχωτική περίοδο στη ζωή σας, όπως ένα διαζύγιο ή την απώλεια ενός αγαπημένου σας προσώπου.

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη; Η μείωση του στρες, θα επιτρέψει στο σώμα σας να προσαρμοστεί ξανά και η τριχόπτωση θα σταματήσει. Οι περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν και πάλι την κανονική τους πληρότητα μέσα χρονικό διάστημα 6 έως 9 μηνών.

Τριχόπτωση εξ έλξης

Εάν έχετε συχνά τα μαλλιά σας σφιχτά τραβηγμένα προς τα πίσω, το συνεχές τράβηγμα μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια μαλλιών. 

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη;  Όχι. Μπορείτε να αποτρέψετε την τριχόπτωση κάνοντας κάποιες αλλαγές στο στυλ χτενίσματος.

Ορμονικές διαταραχές

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) αλλά και η διακοπή ορισμένων τύπων αντισυλληπτικών χαπιών μπορεί να προκαλέσει προσωρινή ορμονική ανισορροπία με αποτέλεσμα την εμφάνιση τριχόπτωσης.

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη; Η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει.

Λοίμωξη του τριχωτού της κεφαλής

Πιο σύνηθες σε μικρά παιδιά, μύκητες που ονομάζονται δερματόφυτα, μπορεί να προκαλέσουν τοπική απώλεια μαλλιών και απολέπιση.

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη; Συνήθως ναι! Μόλις η μόλυνση εξαφανιστεί, τα μαλλιά τείνουν να μεγαλώνουν. Σπάνια, η λοίμωξη είναι τόσο σοβαρή που μπορεί να οδηγήσει σε ουλωτική αλωπεκία, με αποτέλεσμα να μην αναπτυχθούν νέες τρίχες.

Λήψη φαρμάκων

Μια πιθανή παρενέργεια ορισμένων φαρμάκων είναι η τριχόπτωση. Συνηθέστερα είναι τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα, αλλά όχι μόνο! Εάν πιστεύετε ότι ένα φάρμακο σας προκαλεί τριχόπτωση, ρωτήστε τον ιατρό σας. Είναι σημαντικό να μην σταματήσετε την λήψη του φαρμάκου πριν συμβουλευτείτε τον ιατρό σας. Η απότομη διακοπή ορισμένων φαρμάκων μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας.

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη; Η απάντηση είναι ναι!

Τριχοτιλλομανία

Μερικοί άνθρωποι τραβούν τα μαλλιά τους, συχνά για να ανακουφίσουν το άγχος. Μπορεί να αγνοούν ότι τραβούν τα μαλλιά τους. 

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη; Εάν δεν έχετε καταστρέψει τους θύλακες των τριχών, ναι. Για να αναπτυχθούν ξανά τα μαλλιά σας, πρέπει να σταματήσετε να τα τραβάτε.

Ουλωτική αλωπεκία

Αυτή η κατάσταση αναπτύσσεται όταν η φλεγμονή καταστρέφει τους θύλακες των τριχών. Μόλις καταστραφεί, ένας θύλακας της τρίχας δεν μπορεί να αναπτύξει τρίχες. Παθήσεις όπως ο δισκοειδής λύκος, ο θυλακικός λειχήνας αλλά και καταστάσεις όπου το δέρμα τραυματίζεται βαθιά (π.χ. έγκαυμα, ουλή) προκαλούν ουλωτική αλωπεκία.

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη; Μόλις καταστραφεί ένας θύλακας της τρίχας, δεν μπορεί να ξαναβγάλει τρίχα. Η έγκαιρη αντιμετώπιση αυτής της πάθησης μπορεί να αποτρέψει την περαιτέρω τριχόπτωση.

Υποθυρεοειδισμός

Εάν έχετε πρόβλημα με τον θυρεοειδή σας, μπορεί να δείτε αραιά και λεπτά μαλλιά. 

Είναι δυνατή η εκ νέου ανάπτυξη; Ναι, η θεραπεία της νόσου του θυρεοειδούς μπορεί να αναστρέψει την τριχόπτωση.

Τριχόπτωση-διάγνωση και θεραπεία

Η αποτελεσματική θεραπεία για την τριχόπτωση ξεκινά με την εύρεση της αιτίας. Εάν παρατηρείται τριχόπτωση πέραν της φυσιολογικής, επισκεφτείτε έναν δερματολόγο.

Πέρα από την γενική δερματολογική εξέταση και τη λήψη ιατρικού ιστορικού, ο δερματολόγος σας μπορεί να κάνει επιπλέον:

• • Τεστ έλξης. Ο δερματολόγος σας θα τραβήξει με τα δάχτυλά του μερικές τούφες από τα μαλλιά σας. Υπό κανονικές συνθήκες, μία με δύο τρίχες μόνο μπορούν αν αποσπαστούν.
  • Φωτογραφίες. Με τη λήψη φωτογραφιών, ο δερματολόγος σας, όπως και εσείς, μπορεί να επιτηρεί την εξέλιξη της τριχόπτωσης και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. 
  • Εργαστηριακός έλεγχος. Ο δερματολόγος σας μπορεί να χρειαστεί να ελέγξει μέσω αιματολογικών εξετάσεων τα επίπεδα διαφόρων βιταμινών, ορμονών και άλλων δεικτών όπως ο αιματοκρίτης. Επίσης, σε υποψία μυκητίασης, μπορεί να χρειασθεί να γίνει λήψη τριχών για καλλιέργεια. 
  • Βιοψία. Επί υποψίας ουλωτικής αλωπεκίας, είναι πιθανή η λήψη βιοψίας από το τριχωτό της κεφαλής. Αυτή γίνεται εύκολα και γρήγορα με τοπική αναισθησία.
  • Τριχοριζόγραμμα. Πρόκειται για εξειδικευμένη εξέταση της τρίχας που γίνεται σε εξειδικευμένα κέντρα. Γίνεται λήψη μερικών τριχών από τη ρίζα τους (μέσω απλού τραβήγματος από το τριχωτό) από διάφορα σημεία της κεφαλής και έπειτα ακολουθεί μικροσκοπική εξέταση τόσο της ρίζας όσο και του στελέχους της τρίχας.

Πότε συνιστούν οι δερματολόγοι θεραπεία για την τριχόπτωση;

Ανάλογα με τη διάγνωση, ο δερματολόγος σας θα προτείνει και ανάλογη θεραπεία. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει:

• • Τοπικά σκευάσματα (λοσιόν), όπως η Μινοξιδίλη ή Κορτικοστεροειδή
  • Τοπικές Ενέσεις κορτικοστεροειδών
  • Πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια (PRP)
  • Φάρμακα από του στόματος, όπως η φιναστερίδη, η σπιρονολακτόνη, η κορτιζόνη
  • Βιταμίνες, μέταλλα και άλλα συμπληρώματα
  • Χειρουργική αποκατάσταση (μεταμόσχευση μαλλιών)

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι:

• • Δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί κάθε τύπος τριχόπτωσης, αλλά ένας δερματολόγος μπορεί να είναι σε θέση να αποτρέψει περαιτέρω τριχόπτωση.
  • Μπορεί να χρειαστούν μήνες έως ότου δείτε αποτελέσματα από τη θεραπεία.
  • Καμία θεραπεία δεν λειτουργεί για όλους, ακόμη και σε άτομα με τον ίδιο τύπο τριχόπτωσης.
  • Μερικές φορές η τριχόπτωση είναι επίμονη και απαιτεί να δοκιμάσετε διαφορετικές θεραπείες πριν βρείτε μια που να λειτουργεί.

Αν ανησυχείτε για την τριχόπτωση και αναζητάτε εξειδικευμένη δερματολογική φροντίδα, στο δερματολογικό ιατρείο μας στο Αγρίνιο, μπορούμε να αξιολογήσουμε την κατάσταση των μαλλιών σας και να βρούμε την καλύτερη για εσάς θεραπεία. Κλείστε το ραντεβού σας σήμερα και χαρίστε στα μαλλιά σας τη φροντίδα που τους αξίζει.

Δρ. Βασιλική Παπαγεωργίου, Δερματολόγος–Αφροδισιολόγος, MD, MSc

Πτυχιούχος Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Εξωτερική Συνεργάτης Νοσοκομείου “Ανδρέας Συγγρός”

Master of Science Πανεπιστημίου Στρασβούργου

Τ. Ιατρός Πανεπιστημιακών Νοσοκομείων Lyon

Μετεκπαιδευθείσα στην Παθολογία και Χειρουργική Όνυχος στα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία Brugmann και Saint-Pierre Βρυξελλών

Προυσιωτίσσης 27, Αγρίνιο (έναντι γηπέδου Παναιτωλικού). Τηλέφωνα επικοινωνίας: 2641307215 και 6937119603